Cách đi máy bay không bị ù tai: 10+ mẹo hiệu quả cho mọi hành khách

Cách đi máy bay không bị ù tai hoàn toàn nằm trong tầm tay bạn — chỉ cần biết đúng mẹo. Theo các nghiên cứu quốc tế, có đến 20–30% hành khách gặp tình trạng khó chịu ở tai mỗi khi máy bay cất hoặc hạ cánh. Bài viết này tổng hợp đầy đủ những gì bạn cần làm — từ trước khi lên máy bay, trong chuyến bay cho đến khi tai vẫn ù sau khi hạ cánh — để mọi hành trình đều thật thoải mái.

Cách đi máy bay không bị ù tai hiệu quả 

Tại sao đi máy bay bị ù tai?

Ù tai khi đi máy bay không phải bệnh lý, mà là phản ứng vật lý hoàn toàn bình thường của tai giữa trước sự thay đổi áp suất. Việc hiểu rõ cơ chế thay đổi áp suất tại vòi nhĩ là cách không bị ù tai khi đi máy bay quan trọng nhất mà mọi hành khách cần nắm bắt trước mỗi chuyến bay. 

Ù tai khi đi máy bay xảy ra do thay đổi áp suất trong tai giữa

Vòi nhĩ — "van điều áp" của tai bạn

Bên trong mỗi tai có một ống nhỏ tên là vòi nhĩ (hay ống Eustachian). Ống này nối tai giữa với vòm mũi họng và làm một nhiệm vụ duy nhất: cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài.

Điểm quan trọng cần nhớ là vòi nhĩ không mở liên tục. Nó chỉ mở ra khi bạn ngáp, nuốt nước bọt hoặc nhai.

Điều gì xảy ra khi máy bay cất hoặc hạ cánh?

Khi máy bay thay đổi độ cao đột ngột, áp suất không khí trong cabin thay đổi nhanh hơn nhiều so với tốc độ mà vòi nhĩ có thể phản ứng. Kết quả:

• Áp suất bên ngoài và bên trong tai mất cân bằng

• Màng nhĩ bị kéo căng hoặc bị đẩy lồi

• Màng nhĩ không rung động bình thường → tai ù, đau tai, nghe kém tạm thời

Hạ cánh thường gây ù tai nặng hơn cất cánh. Lý do: áp suất cabin tăng nhanh khi giảm độ cao, trong khi tai giữa chưa kịp bù áp.

Ai dễ bị ù tai hơn bình thường?

Không phải ai cũng bị ù tai như nhau. Những người sau đây có nguy cơ cao hơn và nên tìm hiểu kỹ cách đi máy bay không ù tai để có chuyến đi thoải mái nhất: 

• Người đang bị cảm lạnh, nghẹt mũi (niêm mạc sưng làm vòi nhĩ dễ tắc)

• Người bị viêm xoang hoặc viêm mũi dị ứng mãn tính

• Trẻ em dưới 5 tuổi (vòi nhĩ ngắn và hẹp hơn người lớn nên dễ bị tắc)

• Người từng có tiền sử chấn thương tai hoặc phẫu thuật tai mũi họng

• Người thường xuyên lặn biển hoặc làm việc trong môi trường áp suất cao

Những người dễ bị ù tai khi đi máy bay và cần chuẩn bị kỹ trước chuyến bay

Triệu chứng nhận biết ù tai khi đi máy bay

Triệu chứng của ù tai khi đi máy bay thường xuất hiện trong hoặc ngay sau giai đoạn cất cánh và hạ cánh. Việc nắm vững cách đi máy bay không bị ù tai sẽ giúp bạn chủ động phòng ngừa những khó chịu này. Bạn có thể gặp một hoặc nhiều dấu hiệu dưới đây:

Triệu chứng nhẹ — thường tự hết

• Cảm giác tai bị "bịt" hoặc tức tai

• Nghe âm thanh bị muffled, không rõ

• Tiếng vo ve hoặc ù nhẹ trong tai

• Khó chịu hoặc đau nhẹ ở tai

Triệu chứng nặng hơn — cần chú ý

• Đau tai dữ dội, tăng dần khi hạ cánh

• Chóng mặt hoặc mất thăng bằng

• Giảm thính lực rõ rệt kéo dài sau khi hạ cánh

• Cảm giác có dịch chảy trong tai

Phần lớn trường hợp nhẹ và tự hết trong vài phút đến vài giờ. Nếu triệu chứng kéo dài hơn 24 giờ, bạn cần theo dõi thêm.

Đi máy bay bị đau tai và ù tai kéo dài sau khi hạ cánh

Kinh nghiệm đi máy bay không bị ù tai — chuẩn bị trước khi bay

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Cách đi máy bay không bị ù tai hiệu quả nhất bắt đầu từ trước khi bạn bước lên máy bay.

Không bay khi đang bị cảm hoặc nghẹt mũi

Đây là lời khuyên quan trọng nhất. Khi niêm mạc mũi bị sưng do cảm lạnh hoặc dị ứng, vòi nhĩ bị thu hẹp. Tai giữa gần như không thể tự cân bằng áp suất. Kết quả là ù tai rất nặng, thậm chí có nguy cơ tích dịch trong tai giữa.

Nếu bắt buộc phải bay khi đang bị cảm:

• Tham khảo ý kiến bác sĩ tai mũi họng trước ít nhất 1 ngày

• Xem xét dùng thuốc thông mũi theo chỉ dẫn

Dùng thuốc thông mũi trước khi bay

Việc sử dụng thuốc thông mũi dạng xịt hoặc uống là một cách đi máy bay không bị đau tai hiệu quả, nhờ khả năng thu hẹp mạch máu ở niêm mạc mũi, từ đó làm thông vòi nhĩ. Bạn nên uống hoặc xịt trước khi lên máy bay 30–60 phút để thuốc phát huy tác dụng đúng lúc máy bay cất cánh. 

Lưu ý quan trọng:

• Không tự ý dùng thuốc cho trẻ em khi chưa hỏi bác sĩ

• Không dùng thuốc xịt mũi co mạch quá 3 ngày liên tiếp (gây lệ thuộc)

• Hỏi dược sĩ nếu bạn đang dùng thuốc điều trị bệnh nền khác

Dùng nút tai hàng không chuyên dụng (EarPlanes)

Khác với nút tai thường chỉ chống ồn, nút tai EarPlanes được thiết kế với một bộ lọc áp suất đặc biệt, đây là một trong những cách để không bị ù tai khi đi máy bay rất hiệu quả. Bộ lọc này làm chậm tốc độ thay đổi áp suất tác động vào màng nhĩ, giúp tai giữa có đủ thời gian tự điều chỉnh. 

EarPlanes phù hợp đặc biệt với:

• Người hay bị ù tai mỗi lần bay

• Trẻ em từ 1 tuổi trở lên (có phiên bản dành cho trẻ nhỏ)

• Người bị viêm xoang hoặc dị ứng theo mùa

Mẹo đi máy bay không bị ù tai bằng nút tai EarPlanes chuyên dụng

Uống đủ nước và tránh rượu bia, caffeine

Không khí trong cabin máy bay rất khô. Niêm mạc tai mũi họng bị mất nước → dễ sưng → vòi nhĩ hoạt động kém hiệu quả hơn. Để áp dụng hiệu quả các cách đi máy bay không bị ù tai, bạn nên lưu ý những điều sau:

Nên làm:

• Uống nước lọc thường xuyên trong chuyến bay (ít nhất 200ml mỗi giờ)

• Tránh cà phê, trà đặc, rượu bia vì chúng gây mất nước

Không ngủ khi máy bay cất hoặc hạ cánh

Việc không ngủ khi máy bay cất hoặc hạ cánh là một cách không ù tai khi đi máy bay rất quan trọng, vì khi ngủ, bạn thường ngừng nuốt nước bọt và ngáp. Điều này khiến vòi nhĩ không được kích hoạt đúng lúc áp suất thay đổi mạnh nhất, dẫn đến kết quả là bạn thức dậy với tai ù, thậm chí đau tai. 

Mẹo đi máy bay không bị ù tai ngay trong chuyến bay

Đối với những hành khách hay gặp khó khăn về thính giác khi bay, việc chuẩn bị sẵn nút tai EarPlanes hoặc thực hiện các động tác nuốt liên tục là cách ko bị ù tai khi đi máy bay hữu hiệu ngay tại chỗ. Hầu hết mẹo đi máy bay không bị ù tai dưới đây đều miễn phí, không cần chuẩn bị phức tạp và có thể thực hiện ngay trên ghế ngồi.

Nuốt nước bọt và ngáp thường xuyên

Đây là cách đơn giản và hiệu quả nhất. Mỗi lần bạn ngáp hoặc nuốt, các cơ xung quanh vòi nhĩ co lại và kéo ống này mở ra — áp suất tai giữa được cân bằng ngay lập tức.

Thực hiện đúng cách:

• Bắt đầu nuốt liên tục ngay khi máy bay bắt đầu di chuyển trên đường băng

• Duy trì tần suất nuốt mỗi 30–60 giây trong suốt quá trình cất và hạ cánh

• Nếu muốn ngáp: há miệng thật rộng, thả lỏng hàm hoàn toàn

Cách đi máy bay không bị ù tai bằng cách nuốt nước bọt thường xuyên.

Nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo cứng

Nhai kẹo cao su là một trong những cách đi máy bay không bị ù tai phổ biến và hiệu quả nhất, giúp tăng số lần nuốt nước bọt một cách tự nhiên mà không mất sức. Việc cơ hàm hoạt động liên tục sẽ kéo theo cơ vòi nhĩ hoạt động theo, giúp cân bằng áp suất hiệu quả.

Gợi ý thực tế:

• Bắt đầu nhai trước khi máy bay cất cánh 5 phút

• Tiếp tục nhai cho đến khi máy bay đạt độ cao ổn định

• Lặp lại khi bắt đầu hạ cánh

Không có kẹo cao su? Kẹo cứng (kẹo chanh, kẹo bạc hà) hoặc thậm chí uống nước cũng giúp tăng tần suất nuốt.

Nghiệm pháp Valsalva — cách thổi tai đúng cách

Nghiệm pháp Valsalva là kỹ thuật được cả Mayo Clinic lẫn Vinmec khuyến nghị. Kỹ thuật này tạo áp lực nhẹ để đẩy không khí từ mũi vào vòi nhĩ, giúp tai giữa cân bằng áp suất ngay lập tức.

Cách thực hiện từng bước:

• Hít một hơi nhỏ bằng miệng

• Ngậm miệng lại

• Dùng ngón cái và ngón trỏ bịt chặt cả hai lỗ mũi

• Thở ra nhẹ nhàng, đều đặn qua mũi (như đang cố thổi nhẹ)

• Bạn sẽ cảm thấy tai "pop" hoặc nghe thấy tiếng lách cách nhẹ — đó là dấu hiệu thành công

Quan trọng: Tuyệt đối không thổi mạnh. Thổi mạnh có thể gây tổn thương màng nhĩ hoặc đẩy vi khuẩn từ mũi vào tai giữa. Thổi nhẹ và dừng lại nếu cảm thấy đau.

Nghiệm pháp Toynbee — lựa chọn nhẹ nhàng hơn

Nghiệm pháp Toynbee là một trong những cách đi máy bay không bị ù tai nhẹ nhàng hơn so với nghiệm pháp Valsalva, đặc biệt phù hợp với trẻ em hoặc những người có màng nhĩ mỏng.

Cách thực hiện:

• Bịt cả hai lỗ mũi bằng ngón tay

• Nuốt nước bọt ngay lúc đó (nuốt khi mũi đang bịt)

• Lặp lại 2–3 lần liên tiếp

Sự kết hợp giữa áp lực mũi và động tác nuốt tạo ra hiệu ứng hút — kéo không khí vào tai giữa từ phía mũi.

Cách ko bị ù tai khi đi máy bay bằng nghiệm pháp Toynbee

Thổi bóng bằng một bên mũi (phương pháp Otovent)

Phương pháp này phổ biến tại châu Âu và đặc biệt hiệu quả với trẻ em từ 3 tuổi trở lên. Dụng cụ Otovent gồm một quả bóng nhỏ gắn vào ống nhựa đặt vào lỗ mũi.

Cách dùng:

• Bịt một bên lỗ mũi lại

• Đặt đầu ống vào lỗ mũi còn lại

• Thổi bằng mũi để bóng phồng lên

Bóng phồng và xẹp theo hơi thở tạo ra áp lực điều chỉnh lên vòi nhĩ. Dụng cụ này có thể mua tại các nhà thuốc lớn.

Mẹo chữa ù tai sau khi đi máy bay (khi ù tai kéo dài)

Đây là nỗi lo của nhiều người: ù tai kéo dài sau khi đi máy bay vẫn chưa hết dù máy bay đã hạ cánh được vài giờ. Phần này dành cho bạn.

Ù tai sau khi hạ cánh — bao lâu thì tự hết?

Cách xử lý tại nhà khi ù tai kéo dài sau chuyến bay

Nếu sau khi hạ cánh bạn vẫn cảm thấy khó chịu, đừng quá lo lắng. Việc áp dụng chườm ấm vùng tai hoặc xịt mũi nước muối sinh lý là cách khắc phục ù tai khi đi máy bay đơn giản mà bạn có thể thực hiện ngay tại nhà. 

• Tiếp tục nghiệm pháp Valsalva — thực hiện 3–4 lần, mỗi lần cách nhau 10 phút

• Xịt mũi nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) — làm ẩm và thông niêm mạc mũi, giúp vòi nhĩ thông thoáng hơn

• Chườm ấm vùng tai — dùng khăn ấm áp vào tai trong 5–10 phút, giúp thư giãn cơ xung quanh

• Ngáp thả lỏng hàm — há miệng thật to, giữ 5 giây, lặp lại nhiều lần

• Uống nhiều nước — duy trì độ ẩm niêm mạc

Dùng thuốc khi cần thiết

Nếu các biện pháp trên không hiệu quả sau 6–12 giờ, có thể cân nhắc:

• Thuốc thông mũi (dạng xịt như Otrivin hoặc dạng uống): giảm sưng niêm mạc mũi, thông vòi nhĩ

• Thuốc kháng histamine: nếu nguyên nhân là do dị ứng hoặc viêm mũi dị ứng

• Thuốc giảm đau không kê đơn (Paracetamol, Ibuprofen): giảm đau tai tạm thời

Lưu ý: Mọi loại thuốc cần tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt với trẻ em và phụ nữ mang thai.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Đi máy bay ù tai không hết sau 24–48 giờ là dấu hiệu bạn không nên bỏ qua. Hãy đến khám tai mũi họng ngay nếu có một trong các triệu chứng sau:

• Ù tai hoặc đau tai kéo dài hơn 48 giờ sau chuyến bay

• Giảm thính lực rõ rệt, nghe không rõ dù đã qua ngày hôm sau

• Chóng mặt kéo dài hoặc mất thăng bằng

• Đau tai dữ dội không giảm khi dùng thuốc giảm đau thông thường

• Có dịch hoặc máu chảy ra từ tai

• Cảm giác tai bị "đầy" kèm sốt

Những biến chứng hiếm gặp nhưng có thể xảy ra nếu không được điều trị kịp thời bao gồm: viêm tai giữa, tích dịch trong tai giữa, thủng màng nhĩ và trong rất ít trường hợp — mất thính lực vĩnh viễn (theo Mayo Clinic).

 Đi máy bay ù tai không hết cần khám bác sĩ tai mũi họng ngay

Hỏi xoáy đáp xoay: Những câu hỏi hành khách hay hỏi khi đi máy bay 

Tại sao có chuyến bay bị ù tai, có chuyến lại không? Mức độ ù tai phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tốc độ thay đổi độ cao của chuyến bay, tình trạng sức khỏe của vòi nhĩ hôm đó, mức độ ẩm của niêm mạc mũi và bạn có đang bị cảm hoặc dị ứng hay không. Cùng một người, mỗi chuyến bay có thể hoàn toàn khác nhau.

Cách đi máy bay không bị ù tai có áp dụng được cho tất cả mọi người không? Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả. Người khỏe mạnh thường chỉ cần nuốt nước bọt hoặc nhai kẹo. Người hay bị ù tai cần kết hợp EarPlanes + Valsalva. Trẻ em cần cách tiếp cận riêng như cho bú hoặc uống nước.

Ù tai kéo dài sau khi đi máy bay bao lâu thì tự khỏi? Với trường hợp nhẹ, tai thường tự hết ù trong vòng vài phút đến 6 giờ sau hạ cánh. Nếu sau 24 giờ vẫn chưa hết, cần theo dõi thêm. Quá 48 giờ là dấu hiệu cần gặp bác sĩ.